Zinloze tegels in jouw gemeente? Spoor ze op en wip ze eruit!

Een goede kans dat je het nog niet wist. Maar het Nederlands Kampioenschap Tegelwippen is in volle gang. Organisaties en individuele deelnemers verwijderen zo veel mogelijk zinloze tegels uit hun omgeving en verbeteren daarmee de positie van hún gemeente op de nationale ranglijst. Dat is goed voor het klimaat, de gezondheid en het ziet er ook een stuk leuker uit. Steeds meer gemeenten (én wethouders) mengen zich ook zelf in de strijd. Maar hoe spoor je als gemeente die zinloze verhardingen op? En wat ga je op die plekken aan groen aanbrengen? Sweco heeft een aantal tools ontwikkeld waarmee ze ook jouw gemeente op weg helpen met nuttige data en praktisch advies.

Tegels verwijderen. Waarom ook alweer?

Natuurlijk, lang niet iedere tegel is zinloos. Fietspaden, trottoirs, parkeerplekken… Bereikbaarheid en begaanbaarheid, deze tegels hebben een functie. Maar wie goed kijkt, ziet waarschijnlijk ook heel veel tegels die meer kwaad doen dan goed. Want met de steeds hevigere regenbuien veranderen (grote) betegelde oppervlaktes in plekken waar het water niet weg kan lopen. En met de toenemende periodes van hitte ontstaan er hitte-eilanden. Meer groen zorgt voor verkoeling, voor een betere wateropname en -afvoer. En onderzoek wijst uit dat meer groen ook nog eens beter is voor onze mentale gezondheid.

Lekker makkelijk toch?

‘Maar tegelonderhoud vergt minder inspanning.’ Het is een veelgehoord argument. En waarschijnlijk zijn veel mensen zich nog steeds van geen kwaad bewust als ze hun tuin vol leggen met stoeptegels. Maar nogmaals: het water gaat alleen waar het gaan kan. Dus als een tuin vol ligt met tegels, dan kan het water daar niet doorheen zakken en zal het al snel een weg zoeken naar de straat, de tuin van de buren of… de eigen kelder.

Dan maar grind?

Dan maar de tuin volstorten met grind? Ook hier worden hitte-eilanden gevormd, om over het negatieve effect op de biodiversiteit maar te zwijgen. Water kan in principe beter weglopen dan bij tegels. Maar veel tegeltuinbezitters leggen ook nog eens een waterdichte afdekking onder het grind tegen het onkruid. Daardoor is het effect op de waterafvoer vaak hetzelfde als bij tegels. Om die reden zijn In Duitsland sommige deelstaten al een verbod op grindtuinen aan het invoeren.

Gemeenten kiezen ook te vaak voor ‘gemak’

Waar individuele tuinbezitters vanuit ‘gemak’ kiezen voor tegels, doen gemeenten dat ook nog veel te vaak. Joeri Meliefste, expert stedelijk groen en klimaatadaptatie bij Sweco, hoeft niet verder te kijken dan zijn eigen straat om te zien hoe de gemeente vroegere groenvakken volledig heeft dichtgestraat.

Deze waarneming past bij de tellingen die Sweco heeft uitgevoerd naar de aantallen ‘zinloze’ tegels in onze steden. In de provincie Utrecht wordt de lijst aangevoerd door de stad Utrecht, met 7.989.243 tegels. Amersfoort staat tweede met exact 1.984.558 doelloze tegels. “Daarbij gaat het echt om stenen die er voor niets liggen”, zegt Joeri in een interview met het Algemeen Dagblad. “We hebben puur gekeken naar stoepen waar overbodige tegels en stenen liggen die gewoon weg kunnen.”

Waar lagen de meeste zinloze verhardingen in de provincie Utrecht?

Waar liggen die zinloze verhardingen?

Om gemeenten te helpen te bepalen waar de meeste zinloze tegels liggen, én om te bepalen waar de beste plekken zijn om bijvoorbeeld extra bomen of groen te planten, heeft Sweco verschillende tools beschikbaar. Zo is er de tool om zinloze verhardingen op te sporen. Joeri is als projectleider verantwoordelijk voor de ontwikkeling en heeft intussen voor meerdere gemeenten (waaronder Zeist, Oost Gelre, Hendrik Ido Ambacht en binnenkort Den Bosch en Houten) bepaald om hoeveel oppervlak het daadwerkelijk gaat. De tool geeft daarmee ook inzicht in hoeveel groen je als gemeente aan je areaal kunt toevoegen. In onze infographic vind je meer informatie over deze tool.

Klimaatadaptatie door bomen te planten

Het planten van meer en grotere bomen zorgt voor CO2-opname, meer schaduw en een gezonde waterhuishouding. Daarmee is het een goede manier om woongebieden klimaatadaptief te maken, zeker als we slim gebruikmaken van beschikbare data. Voor gemeenten die overwegen meer of nieuwe bomen te planten, heeft Sweco de boomlocatietool beschikbaar. Deze helpt locaties te inventariseren waar nieuwe boomaanplant het meest gunstige effect heeft. De boomkeuzewijzer helpt vervolgens de beste boomsoort te bepalen voor de gekozen locaties. Beide tools zijn ontwikkeld op basis van en in samenhang met Obsurv, het beheersysteem voor de openbare ruimte.

Ranglijst gemeenten NK Tegelwippen

Nog heel even terug naar het NK Tegelwippen. Op het moment van schrijven wordt de ranglijst aangevoerd door de gemeente Gorinchem en staat de totale tegelstand van het NK Tegelwippen op bijna 185.000 verwijderde tegels. En dat is pas het resultaat na anderhalve maand. Meedoen is erg makkelijk en kan nog tot 30 september van dit jaar. Je schrijft je in op de website, en met een foto van vóór en een foto van ná het tegelwippen doe jij al mee. Deelname staat open voor gemeenten, organisaties en individuele deelnemers.

Meer weten over onze tools?

Uiteraard staat de tool van Sweco voor het opsporen van zinloze verhardingen los van het NK Tegelwippen. Maar de tool maakt wel heel snel inzichtelijk waar de zinloze tegels liggen. De tool is daarmee geschikt voor ingrepen op de korte termijn (zoals een NK Tegelwippen), maar ook voor structurele herinrichtingen op de langere termijn en het meer klimaatadaptief, biodivers en gezonder maken van de stad.

Wil jij ook de zinloze verhardingen in jouw gemeente opsporen en advies over mogelijkheden voor impactvolle vergroening? Neem contact op met Joeri Meliefste (joeri.meliefste@sweco.nl, +31 6 5755 2854).

Wil jij meer weten over het vinden van geschikte locaties voor nieuwe bomen en het bepalen van de geschikte soorten, neem dan contact op met Robert de Greef, projectleider Groen en Integraal Beheer (robert.degreef@sweco.nl, +31 6 2292 4972).