Klimaatadaptie: gemeenten op zoek naar meer samenhang

De landelijke verkiezingen staan voor de deur. En hoewel het politieke debat soms anders doet vermoeden, blijken veel partijprogramma’s meer eensgezind over het belang van het klimaat dan voorgaande jaren. Kan de groeiende klimaatbewustheid zich ook vertalen in een meer integrale aanpak bij gemeenten waar het gaat om klimaatadaptatie? ‘Dat zou wel nodig zijn’, zo concluderen de onderzoekers die in opdracht van het Planbureau van de Leefomgeving een analyse maakten van het gemeentelijke beleid hierop.

Eensgezindheid over klimaat

Afgaande op de verkiezingsprogramma’s, blijkt het thema ‘klimaat’ voor de meeste politieke partijen een belangrijker thema dan bij de verkiezingen vier jaar geleden. De meeste partijen willen zich houden aan de internationale klimaatafspraken en zetten voor de komende jaren vooral in op meer energie uit wind en zon. Voor de komende tien jaar willen de meeste partijen, in lijn met aangescherpte EU-doelstellingen, meer CO2 reduceren dan het huidige doel van 49 procent reductie. Bij de meeste politieke partijen is het dus niet de vraag of we de klimaatdoelen moeten bereiken, maar gaat het eerder over hóe dat dan moet gebeuren.

Analyse van de gemeentelijke aanpak klimaatadaptie

Maar ook bij de meest ingrijpende maatregelen zijn veel gevolgen nu al merkbaar en zal een doortastende klimaatadaptatie onvermijdelijk blijven. Gemeenten hebben daarbij een belangrijke verantwoordelijkheid. Maar hoe gelijkgestemd zijn zij in hun aanpak van klimaatadaptatie? Welke stresstesten voeren zij uit? En tegen welke belemmeringen lopen ze aan? Op basis van deze en andere vragen, gaf het Planbureau van de Leefomgeving opdracht aan Stichting Climate Adaptation Services (CAS) om een kwalitatieve analyse (pdf) uit te voeren van het huidige gemeentelijke beleid.

Meer kansen in een samenhangende aanpak

De uitkomsten van het onderzoek laten zien dat er behoorlijk wat bereikt is in de afgelopen jaren. Maar ook is duidelijk er nog veel verschillen bestaan in de urgentie waarmee verschillende thema’s worden aangepakt. Zo is er best wel wat aandacht voor wateroverlast, maar wordt een thema als ‘droogte’ als complex ervaren. Niet in de laatste plaats omdat hier nadrukkelijk samenwerking met waterschappen en provincies nodig is. Dit verhoogt de bestuurlijke complexiteit. Toch is het juist in die bredere samenwerking en een integrale aanpak dat de onderzoekers de meeste kansen zien op een effectievere klimaatadaptatie. Klimaatbeleid, energietransitie, stikstofprobleem, bodemdaling en de woningopgave: alles staat in verband met elkaar.

Klimaatadaptatie en de openbare ruimte

Dat klimaatadaptatie en de openbare ruimte ook nauw met elkaar samenhangen, mag duidelijk zijn. In een thema als ‘hitte’ wordt dat verband goed zichtbaar. ‘Hitte’ wordt door gemeenten vaak wel in hun stresstesten meegenomen, maar de aanpak ervan blijft vaak achter. Er is geen geld, of er is geen ruimte voor de juiste ingrepen, zoals de aanleg en het beheer van meer groen. De recent door het Rijk ingestelde Impulsregeling klimaatadaptatie is bovendien meer gericht op de aanpak van wateroverlast, dan op de financiering van maatregelen tegen hittestress, zo wordt in het rapport gesteld.

Maar ook bij de aanpak van wateroverlast is het duidelijk dat er spanning kan bestaan tussen klimaatadaptatie en het gebruik en beschikbaarheid van openbare ruimte. Denk aan de aanleg van steeds grotere wadi’s in wooncentra of andere infiltratievoorzieningen. Regelmatig ontbreekt bij gemeenten het overzicht van wat de capaciteit is van deze voorzieningen, waar ze zich bevinden, en hoe goed ze op elkaar zijn afgestemd.

Klimaataanpak op álle niveaus

Bij Sweco zijn wij iedere dag en op de meest uiteenlopende manieren met de openbare ruimte bezig. En dus ook met klimaatadaptie. Dat kan internationaal zijn. Zo hebben wij in 2020, samen met stichting CAS, verschillende megasteden in Zuidoost-Azië mogen ondersteunen bij het opstellen van hun klimaatactieplannen.

Maar het kan ook op lokaal wijkniveau zijn. Denk bijvoorbeeld aan Staat van je Straat, het door ons ontwikkelde klimaatlabel waarin je tot op straatniveau inzichtelijk kunt maken hoe klimaatadaptief en hittebestendig jouw buurt is.

Daarnaast helpen wij gemeenten om te bepalen of zij voldoende zijn voorbereid op grotere pieken in hun hemelwaterafvoer. In Obsurv zijn wij daarom gestart met de ontwikkeling van de nieuwe module Infiltratievoorzieningen.

Meer weten?

Ben jij geïnteresseerd in het klimaatadaptief maken van jouw gemeente? Neem contact op met adviseur water en ruimte, Martijn Steenstra (martijn.Steenstra@Sweco.nl of +31 6 22 37 17 91). Hij kan je ook alles vertellen over Staat van je Straat.

Wil jij met jouw gemeente meer weten of meedenken over de doorontwikkeling van de nieuwste Obsurv-module Infiltratievoorzieningen, neem dan contact op met Marijn van den Berg (marijn.vandenberg@sweco.nl of +31 6 12 09 78 23) of Carline Cusell (carline.cusell@sweco.nl of +31 6 53 82 40 18).

Nog niet bekend met Obsurv?

Uiteraard is een succesvolle klimaatadaptie gebaat bij een goed beheer van de openbare ruimte. Wil je meer weten over Obsurv, onze beheeroplossing voor de openbare ruimte? Vraag dan een gratis demolicentie aan en neem aansluitend contact op met een van onze adviseurs. Zij kunnen je alles vertellen over het gebruik en de voordelen van ons beheerpakket.